Wpisy

Niebieska komnata cudów w Palermo

W 2003 roku Giuseppe Cadili i Valeria Giarrusso kupili dom w Palermo, przy via Porta di Castro w dzielnicy Albergheria. Wewnątrz odkryli mieszkanie, które wygląda niczym zachwycająca scenografia arabska do „Baśni z tysiąca i jednej nocy” – jest całe wymalowane na niebiesko i pokryte arabskimi napisami. Do tej pory nie wiadomo do końca, w jakim celu powstała „Camera delle meraviglie”, czyli „Komnata cudów” w Palermo. Niebieskie ściany, zdobienia, liternictwo robią olbrzymie wrażenie i z punktu widzenia artystycznego są w istocie prawdziwym plastycznym cudem.

Sycylia przez długie wieki była wyspą, na której ścierały się różne kultury – od rzymskiej i kartagińskiej, przez arabską, bizantyjską, normańską po kulturowe i polityczne wpływy Burbonów czy Aragończyków. To wszystko, rzecz jasna, odcisnęło swoje piętno na sycylijskiej architekturze. „Niebieska komnata” jednak, nawet w tym tyglu, w którym mieszały się architektoniczne style i gatunki wydaje się czymś unikatowym – również z tego powodu, iż ciągle nie do końca wiadomo, czemu całe mieszkanie miało tak naprawdę służyć.

Pierwsza istotna rzecz dotyczy tego, że „Komnata cudów” powstała stosunkowo „niedawno”, najprawdopodobniej w XIX wieku. Któż jednak i dlaczego wszystkie ściany i sufity wymalował na niebiesko, zaś ściany pokrył malowanymi na srebrno arabskimi napisami? Oczywiście od czasu, gdy w 2003 dokonano odkrycia, rozpoczęto badania zabytku, używając do tego także najnowocześniejszych metod. W trakcie prac restauratorskich, prowadzonych m.in. przez Franco Fazzio, ujawniano coraz więcej srebrnych i złotych napisów, zaś prześwietlanie ścian promieniami X i używanie metod fluorescencji ujawniły nie tylko ukryte pod wierzchnią farbą rysunki, ale także umożliwiły datowanie na drugą połowę XIX wieku.

Czy mieszkanie służyło za niewielki meczet? Na to mogło np. wskazywać zorientowanie balkonu w stronę Mekki. Jednak dość szybko te interpretacje podważono. Przyjęto, że „Komnata Cudów” powstała, jak inne podobne w owym czasie (np. komnata króla Ferdynanda Burbona w Pallazina Cinese) w związku z modą na „orient”.
Z drugiej strony historyk Gaetano Basile postawił tezę, iż mieszkanie zostało tak wymalowane między XVIII a XIX wiekiem i było własnością bogatego muzułmańskiego kupca.
Dodatkową trudność sprawiał język – napisy były wykonane po arabsku, ale pośród nich znaleziono też wpisy po hebrajsku, a nawet słowa łacińskie, zaś gdzieniegdzie znajdowały się tzw. tughra (rodzaj ozdobnego napisu/pieczęci sułtanów imperium ottomańskiego). Najczęściej jednak powtarza się napis, jedna z maksym Mahometa: „Niech będzie pochwalony Bóg, nic mu się nie równa”.
Między innymi z tego względu historyk sztuki Vittorio Sgarbi uważa, że komnaty były przeznaczone do medytacji. Do innych wniosków doszedł profesor Sherif El Sebaie, który w 2014 roku opublikował książkę o „Komnacie cudów”. Konkludował w niej, iż całe mieszkanie jest niejako „fikcyjne”, zaś zostało tak wymalowane przez jakiegoś mieszkańca Palermo, który chciał mieć robiący wrażenie „orientalny pokój”. I że nie ma w niej tak naprawdę „arabskości”.
Jednak tę wersję podważyli inni historycy, z uniwersytetu w Bonn – Sebastian Heine i Sarjoun Karam. Poddali oni głębokiej analizie „niebieską komnatę” i doszli do wniosku, iż jest jednak ona wytworem kultury arabskiej, zaś jej korzenie mogą być dużo starsze, niż się sądziło.

Jedno jest pewne – „Komnata cudów” to wyjątkowe, niezmiernie ciekawe dzieło sztuki. „Che meraviglia!” („Jakie piękne!”) wykrzyknie z pewnością ten, kto przekroczy próg tajemniczego apartamentu w Palermo.

Tommaso Calvini/Faro d’Italia

5 włoskich muzeów, które można zwiedzić online

Zamknięte w dobie pandemii włoskie muzea uruchamiają coraz więcej możliwości odwiedzin online. To już nie tylko zdjęcia poszczególnych dzieł sztuki, ale i całe trasy tematyczne przygotowane z myślą o wirtualnym zwiedzaniu. Często można też skorzystać z oprowadzania kuratorskiego na żywo, zwykle za niewielką opłatą i z ograniczoną liczbą zwiedzających, więc kto pierwszy ten lepszy. My pokazujemy kilka najciekawszych projektów udostępnianych przez muzea za darmo.

Palazzo Ducale/Pałac Dożów, Wenecja 

Pałac Dożów można zwiedzać przez stronę Google Arts & Culture. Siedzibę Dożów, władców Republiki Weneckiej, przechodzi się sala po sali – wspaniałe komnaty ozdobione są freskami Jacopa Tintoretta i Paola Veronese. Dodatkowa aplikacja Art Projector pozwala na zobaczenie obrazów w wymiarze rzeczywistym. Często opisane są w kilku zdaniach najciekawsze detale malowideł.

Museo Gypsotheca Antonio Canova/Muzeum i gipsoteka Antonia Canovy, Possagno (region Treviso)

Dom rzeźbiarza Antonio Canovy leży nieco na uboczu od turystycznych szlaków w regionie Treviso. Artysta urodził się w małym miasteczku Possagno, które w tamtym czasie było częścią Republiki Weneckiej. Był jednym z największych przedstawicieli klasycyzmu. W Polsce są dwie rzeźby Canovy: posąg Henryka Lubomirskiego jak Amora w pałacu w Łańcucie i popiersie Napoleona Bonaparte, Europeum w Krakowie. 

Projekt Canova Experience umożliwia zwiedzanie domu Canovy i Gipsoteki, w której zgromadzono odlewy gipsowe i modele w skali 1:1 słynnych dzieł artysty. 

www.canovaexperience.com

Pinacoteca di Brera/Pinakoteka Brera, Mediolan

Najsłynniejsze i największe muzeum mediolańskie działające od 1809 roku ma w swoich zbiorach wiele słynnych arcydzieł sztuki światowej. Na stronie internetowej zaprezentowano ich aż 669. Andrea Mantegna, Piero della Francesca, Donato Bramante, Leonardo da Vinci, El Greco, Rembrandt – to tylko kilka wielkich nazwisk z Brery. 

Obraz można dowolnie powiększyć oraz przeczytać dołączony opis, który umieszcza go w kontekście historycznym. Jest też możliwość pobrania danego dzieła w wysokiej rozdzielczości. 

https://pinacotecabrera.org/en/collezioni/the-collection-online/

Le Gallerie degli Uffizi/Galerie Uffizi, Florencja

Jedna z najsławniejszych galerii świata i najstarszych w Europie. Posiada ogromne zbiory bezcennych arcydzieł: od Botticellego, przez Leonarda da Vinci aż po Picassa. Projekt internetowy Hypervisions Galerii Uffizi umożliwia widzom obejrzenie zbiorów pogrupowanych tematycznie. To działy takie jak:  „Odrodzenie”, „Sentymentalna podróż wśród starożytnych posągów”, „Światło aniołów” czy „Francesco, brat wszechświata”. Obrazom w wysokiej rozdzielczości towarzyszą podpisy wyjaśniające dzieło sztuki, temat i kontekst historyczny.

Można też zwiedzić sale Uffizi, które niedawno zostały na nowo zaprojektowane w tym galeria XVI-wiecznego malarstwa weneckiego z najważniejszymi na świecie dziełami Tycjana, Giorgione, Tintoretto i Veronese. 

www.uffizi.it (zakładka HYPERVISIONS)

Musei Vaticani/Muzea Watykańskie, Rzym

Muzea proponują aż 14 różnych wirtualnych wycieczek po swoich zbiorach. Musei Vaticani to trzecie najczęściej odwiedzane muzeum sztuki na świecie. Znajduje się w nim ok. 70 000 dzieł, w tym niektóre z najbardziej znanych rzymskich rzeźb i arcydzieł sztuki renesansowej.

Wirtualnie i bez zwyczajowego tłoku można zwiedzić m.in. słynną Kaplicę Sykstyńską z freskami Michała Anioła, Stanze Rafaela, muzeum rzeźby Chiaramonti czy Pio Clementino z greckimi i rzymskimi posągami.

http://www.museivaticani.va/content/museivaticani/en/collezioni/musei/tour-virtuali-elenco.html